0

aaa 507 views

خبر

تاریخچه شهر”سامراء”عراق

فوریه 7, 2016 در 9:10 ق.ظ توسط

سامرا

تاریخچه شهر(سامراء)عراق

 شهر سامرا  که در ۱۲۴ کیلومترى شمال بغداد و در سمت‏ شرق رودخانه دجله قرار گرفته، به سال ۲۲۱ ه.ق باز مى ‏گردد. در این سال محمد المعتصم بالله فرزند هارون الرشید پایتخت‏ خلافت را از شهر بغداد به سامرا منتقل ساخت و تا سال ۲۵۶ ه.ق هشت ‏خلیفه در این شهر حکمرانى و خلافت نمودند. در این سال المعتمد على الله عباسى بار دیگر به بغداد باز گشت و آنجا را پایتخت ‏خلافت قرار داد
سامرا طى مدت سه دهه پایتختى، توسعه فراوانى یافت و تعداد زیادى از کاخ ها و تفریح‏گاه ها و مساجد در این شهر ساخته شد

حرم مطهر امام دهم حضرت على بن محمد الهادى و امام یازدهم امام حسن عسکرى (علیهم السلام) موجب اعتبار وعظمت شهرسامراشده است. بقعه عسكرين در دوران زندگانى دو امام خانه مسکونى آنان بود، و پس از شهادت در آنجا دفن شده‏ اند. نخستین ساختمان بر آرامگاه آنان، از قرن چهارم هجرى است که تا کنونهمواره تجدید و ترمیم شده و توسعه یافته است.

سامرا                   سامرا3 

مورخان نوشته اند، محل حرم مطهر نخست خانه فردي مسيحي به نام دليل بن يعقوب بود. وقتي حضرت امام هادي (ع) به اين شهر آورده شد، اين خانه را خريد و در آن اقامت گزيد. و چون از دنيا رفت، در همين خانه دفن شد. امام عسكري (ع) نيز در همين خانه زندگي كرد و در آن به خاك سپرده شد. پس از امام عسكري (ع) حضرت نرجس خاتون، مادر حضرت مهدي (ع) درگذشت و در پشت سر امام عسكري (ع) مدفون شد. سپس حكيمه، دختر امام جواد (ع)، رحلت كرد و در پايين پاي امام هادي و عسكري (عليهما السلام) به خاك سپرده شد. پس از او مادر امام عسكري (ع) وفات يافت و در كنار آنان دفن گرديد. پس از او، حسين فرزند امام هادي (ع) دار دنيا را وداع گفت و در اينجا در خاك آرميد.
دو امام همام پس از شهادت در منزلشان به خاك سپرده شدند و تا سالها شيعيان براي زيارت به اين خانه مي‌آمدند، اين خانه دركنارمسجدي بود كه گويند محل نماز خواندن آن دو امام ( عليه السلام ) بود و وقتيكه در خانه مذكور بسته بود شيعيان در پشت پنجره خانه تجمع مي‌كردند وآن حضرات را زيارت مي‌كردند و سپس به مسجد مذكور مي رفتند و نماز زيارت مي‌خواندند و سالها اين وضعيت ادامه داشت وگويند اولين كسي كه بر سر قبور مطهر اين امامان گنبدي ساخت، ناصر الدوله حمداني بود كه در سال 333هـ ق گنبدي بر سر قبرآنان بنا نمود و اين گنبد بارها تجديد بنا و ترميم گرديد تا اينكه عاقبت در قرن دوازدهم به همت حكمران خوي (احمد دنبلي خوئي، متوفي سال1200هـ ق) و با هزينه زيادي صحن اين دو امام( عليه السلام ) بطوريكه امروز موجود است بنا شد و براي آن روضه، رواق، گنبد وگلدسته ساخت، براي سرداب مطهر نيز صحن جداگانه‌اي با ايوان و راه و پله‌اي جدا همچنين براي زنان دهليز و سردابي مستقل ساخت. در سال 1285هـ ق ناصرالدين شاه دستور داد تا گنبد حرم مطهر را طلاكاري كنند . دركنار اين گنبد دوگلدسته طلايي قرار دارند كه البته بعداز تخريب بازسازي شده است . در زيرگنبد حرم مطهر، ضريح نقره‌اي زيبايي قرار داشت  كه ساخته هنرمندان اصفهاني در دهه شصت ميلادي بود و قراراست ضريح جديد حرم بعداز عمليات لازم نصب گردد.

حضرت امام هادی(ع) : پیشواى دهم شیعیان در نیمه ذیحجه سال ۲۱۲ هجرى در اطراف مدینه در محلى به نام "صریا" به دنیا آمد. پدرش پیشواى نهم، امام جواد (ع) و مادرش بانوى گرامى "سمانه" است که کنیزى با فضیلت و تقوا بود. مشهورترین القاب امام دهم، نقى و هادى-است، و به آن حضرت "ابوالحسن الثالث" نیز مى ‏گویند
امام هادى (ع) در سال ۲۲۰ ه.ق پس از شهادت پدر  برمسند امامت نشست و در این هنگام هشت ساله بود. مدت امامت آن بزرگوار ۳۳ سال و عمر شریفش ۴۱ سال و چند ماه بود و در سال ۲۵۴ در شهر سامرّأ به شهادت رسید.

 امام عسکری

 امام عسکرى، یازدهمین پیشواى شیعیان، در سال ۲۳۲ ه. ق چشم به جهان گشود. پدرش امام دهم، حضرت هادى(ع)و مادرش -حدیثه‏، است  که برخى، از او بنام سوسن یاد کرده ‏اند. از زنان نیکوکار و عالمه بود وي پساز شهادت امام حسن عسکرى(ع) پناهگاه و نقطه اتکاى شیعیان در آن مقطع زمانى بسیار بحرانى بود

 علت  شهرت امام يازدهم به"عسكري"چیست؟

از آنجا که پیشواى یازدهم به دستور خلیفه عباسى در -سامراء، در محله "عسکر" سکونت  داشت، به همین جهت "عسکرى‏" نامیده مى ‏شود. از مشهورترین القاب دیگر حضرت، نقى‏ و زکى‏ و کینه ‏اش "ابو محمد" است. او ۲۲ ساله بود که پدر ارجمندش به شهادت رسید. مدت امامتش سال و عمر شریفش ۲۸ سال بود، در سال ۲۶۰ ه.ق به شهادت رسید و در خانه خود در سامراء در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد.
مشکلات علویان در زمان امام هادی وامام عسکری(ع): برخى از منابع تاریخى بر این مطلب اشاره دارد که علویان در روزگار این طاغوت(متوکل ) به قدرى سختى و محرومیت دیدند که وحشت و مرارت آن قابل توصیف نیست، چنان بودند که گاهى جز یک عبا نداشتند و اگر یک مرد علوى مى‏ خواست از خانه بیرون بیاید آن را مى ‏پوشید و همچنین اگر یک زن علویه مى ‏خواست بیرون رود آن را بر تن مى ‏کرد، مردم نیز از ترس سلطه ستم پشگان جرأت ارتباط با ایشان را نداشتند.

درباره سرداب غیبت

درباره سرداب غیبت: حتى سال ها پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) خلفاى عباسى منزل امام را زیرنظر داشتند و گاهى به طور ناگهانى به آنجا یورش مى‌‌بردند تا بلکه بتوانند حضرت مهدى(ع) را دستگیر کنند؛ زیرا در جریان شهادت امام عسکرى(ع) وقتى امام مهدى(ع) عموى خود جعفر را از نماز خواندن بر پیکر امام عسکرى(ع) باز داشتند و خود بر پیکر آن حضرت نماز خواندند تقریباً بر همگان معلوم شد که امام مهدى(ع) على‌‌رغم مراقبت هاى دژخیمان عباسى متولد شده‌‌اند و هم‌‌اکنون جانشینى حضرت عسکرى(ع) را برعهده دارند. بنابراین، پس از شهادت امام یازدهم نه تنها از شدت تعقیب و جست‌‌وجوى عوامل حکومت کاسته نشد بلکه به جهت احساس خطر بیشتر بر شدت این کار افزوده شد. در یک مورد معتضد (شانزدهمین خلیفه عباسى) عده‌‌اى از سربازان خود را از بغداد به سامرا فرستاد تا به طور ناگهانى، در یک فرصت مناسب در حالى که اطراف خانه امام عسکرى(ع) را به محاصره در مى‌‌آورند به داخل منزل یورش ببرند و اگر حضرت مهدى(ع) را در آنجا یافتند دستگیر نمایند
یکى از سربازان شرکت کننده در آن یورش این واقعه را چنین شرح می دهد
وقتى سربازان خلیفه وارد حیاط خانه امام عسکرى(ع) شدند و بخش هاى مختلف خانه را مورد بررسى قرار دادند به در سرداب منزل رسیدند و از صداى تلاوت قرآن که به گوش مى‌‌رسید متوجه شدند که امام مهدى(ع) در سرداب مشغول تلاوت قرآن هستند. با مشاهده این کار آنجا را به طور کامل به محاصره خود درآوردند و در پشت در سرداب منتظر ماندند تا موقع خارج شدن آن حضرت او را دستگیر نمایند. مدتى بعد امام(ع) در جلو چشم سربازان خلیفه از سرداب بیرون آمدند و آنجا را ترک کردند بدون اینکه حتى یک نفر از سربازان جرأت پیدا کنند تا کارى انجام دهند
وقتى که امام(ع) کاملاً از دید سربازان دور شدند. فرمانده نیروهاى خلیفه عباسى به نیروهاى خود دستور داد تا وارد سرداب شوند و امام(ع) را دستگیر نمایند سربازها به او گفتند: مگر ندیدید که او از سرداب خارج شد و از مقابل شما عبور کرد و از خانه خارج شد؟ به محض شنیدن این خبر فرمانده دژخیمان عباسى در حالى که بسیار آشفته و نگران شده بود گفت: من کسى را ندیدم اگر شما او را دیدید چرا دستگیرش نکردید؟ آنها در پاسخ گفتند: ما گمان مى‌‌کردیم که خود شما او را مى‌‌بینید و لزومى نمى‌‌ بینید که او را دستگیر کنیم در نتیجه ما هم هیچ‌گونه عکس‌‌العملى نشان ندادیم

از این تاریخ به بعد سرداب امام حسن عسکرى(ع) به سرداب غیبت مشهور شد. این در حالى بود که سال ها پیش از آن؛ یعنى در سال ۲۶۰ه.ق به دنبال شهادت حضرت عسکرى(ع) دوران غیبت صغرا شروع شده بود
سرداب خانه امام عسکرى(ع) از آن جهت که محل سکونت و عبادت سه نفر از امامان شیعه یعنى امام هادى، امام حسن عسکرى و امام مهدى(ع) بوده همواره در طول تاریخ مورد توجه و احترام مردم واقع شده است. علاوه بر آن به شهادت اسناد معتبر تاریخى، قبر بیش از بیست و دو تن از امام‌‌زادگان نیز در آن محل واقع شده که این امر در نوع خود نشانگر اهمیت و ارج این مکان شریف در نزد اولیاى الهى است.

 حتى سال ها پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) خلفاى عباسى منزل امام را زیرنظر داشتند و گاهى به طور ناگهانى به آنجا یورش مى‌‌بردند تا بلکه بتوانند حضرت مهدى(ع) را دستگیر کنند؛ زیرا در جریان شهادت امام عسکرى(ع) وقتى امام مهدى(ع) عموى خود جعفر را از نماز خواندن بر پیکر امام عسکرى(ع) باز داشتند و خود بر پیکر آن حضرت نماز خواندند تقریباً بر همگان معلوم شد که امام مهدى(ع) على‌‌رغم مراقبت هاى دژخیمان عباسى متولد شده‌‌اند و هم‌‌اکنون جانشینى حضرت عسکرى(ع) را برعهده دارند. بنابراین، پس از شهادت امام یازدهم نه تنها از شدت تعقیب و جست‌‌وجوى عوامل حکومت کاسته نشد بلکه به جهت احساس خطر بیشتر بر شدت این کار افزوده شد. در یک مورد معتضد (شانزدهمین خلیفه عباسى) عده‌‌اى از سربازان خود را از بغداد به سامرا فرستاد تا به طور ناگهانى، در یک فرصت مناسب در حالى که اطراف خانه امام عسکرى(ع) را به محاصره در مى‌‌آورند به داخل منزل یورش ببرند و اگر حضرت مهدى(ع) را در آنجا یافتند دستگیر نمایند
یکى از سربازان شرکت کننده در آن یورش این واقعه را چنین شرح می دهد
وقتى سربازان خلیفه وارد حیاط خانه امام عسکرى(ع) شدند و بخش هاى مختلف خانه را مورد بررسى قرار دادند به در سرداب منزل رسیدند و از صداى تلاوت قرآن که به گوش مى‌‌رسید متوجه شدند که امام مهدى(ع) در سرداب مشغول تلاوت قرآن هستند. با مشاهده این کار آنجا را به طور کامل به محاصره خود درآوردند و در پشت در سرداب منتظر ماندند تا موقع خارج شدن آن حضرت او را دستگیر نمایند. مدتى بعد امام(ع) در جلو چشم سربازان خلیفه از سرداب بیرون آمدند و آنجا را ترک کردند بدون اینکه حتى یک نفر از سربازان جرأت پیدا کنند تا کارى انجام دهند
وقتى که امام(ع) کاملاً از دید سربازان دور شدند. فرمانده نیروهاى خلیفه عباسى به نیروهاى خود دستور داد تا وارد سرداب شوند و امام(ع) را دستگیر نمایند سربازها به او گفتند: مگر ندیدید که او از سرداب خارج شد و از مقابل شما عبور کرد و از خانه خارج شد؟ به محض شنیدن این خبر فرمانده دژخیمان عباسى در حالى که بسیار آشفته و نگران شده بود گفت: من کسى را ندیدم اگر شما او را دیدید چرا دستگیرش نکردید؟ آنها در پاسخ گفتند: ما گمان مى‌‌کردیم که خود شما او را مى‌‌بینید و لزومى نمى‌‌ بینید که او را دستگیر کنیم در نتیجه ما هم هیچ‌گونه عکس‌‌العملى نشان ندادیم

از این تاریخ به بعد سرداب امام حسن عسکرى(ع) به سرداب غیبت مشهور شد. این در حالى بود که سال ها پیش از آن؛ یعنى در سال ۲۶۰ه.ق به دنبال شهادت حضرت عسکرى(ع) دوران غیبت صغرا شروع شده بودسرداب خانه امام عسکرى(ع) از آن جهت که محل سکونت و عبادت سه نفر از امامان شیعه یعنى امام هادى، امام حسن عسکرى و امام مهدى(ع) بوده همواره در طول تاریخ مورد توجه و احترام مردم واقع شده است

فاصله  نجف اشرف  – بغداد  ۱۹۳ کیلومتر/زمان سفر   2 ساعت و 27 دقیقه

فاصله  سامرا – بغداد  ۱۳۰ کیلومتر/ زمان سفر1 ساعت و 52 دقیقه//-فاصله  کربلا – بغداد  ۱۱۲ کیلومتر/ زمان سفر 1 ساعت و 41 دقیقه

.

سامرا4

مدىرىت وبلاگ-پیراسته فر: آنطوری که ازاهالی سامرا ومعمرین عراق پرس وجو کردم می گویند:ازسرداب تابقعه تونلی  حفرشده بوده درشرایط اضطراری ازآن استفاده  می کردند ازجمله درهمین مورداخیر(دستگیری)

همین هفته پیش درسامرا،یک دالانی افتتاح کرده اند(روبروی همین دالان موجودکه درراستای ورودی مردانه)این دالان جدید،دقیقاً ،روبروی راه پله های سرداب،ازبغل دیوارمسجد راهی بازکرده اند که ازروبروی محل تفتیش، باب الدخول دالانی بازکرده اندبا36پله ،یک پاگردبه محل سرداب می رسد.

علاوه بر آن به شهادت اسناد معتبر تاریخى، قبر بیش از بیست و دو تن از امام‌‌زادگان نیز در آن محل واقع شده که این امر در نوع خود نشانگر اهمیت و ارج این مکان شریف در نزد اولیاى الهى است.

 حجت السلام عبدالوهاب ابوطالبي معاونت فرهنكي ستادبازسازي عتبات سامرامي گويد:درعكسي كه بماارايه دادند 5تن ازاين22نفردرپای قبور مطهرمدفون هستند-يكي جعفرکذاب وحسين (برادران امام عسكري-عموهاي امام زمان)ومادرامام عسكرى(سوسن)ونيزدونفر ازنوادگان امام موسي بن جعفر(مشهوربه ابراهيم ومحمد)  بودند كه اين 2نفرمذکورازمتولیان اولیه بقعه مطهربودندوبقىه (17نفر)  دیگردررواق باب المراد وباب الحجت مدفون هستند

نقشه سامرا

                                                           ***

علت انتقال،پایتخت از بغداد به سامرا

سامرا از سال ۲۲۱ ق.تا سال ۲۷۶ سامرا ، پایتخت حكومت خلفاي عباسي بوده . علت انتقال،پایتخت از بغداد به سامرا  وجود کثرت سپاهیان ترک بود که معتصم آنان را به خدمت گرفته بود و چون شهر بغداد ظرفیت آن تعداد سرباز را نداشت و براى مردم وساكنين بغدادنيزمشكل سازبود؛ كه تصمیم بر آن گرفته تا جای مناسبی را در نظر بگیرد و سامرا را انتخاب کرد. وی آنجا را آباد ساخت و دارالخلافه خواند و نظامیان ترک را در آن سکنی داد. سامرا در دوران معتصم به اوج قدرت و آبادانی رسید و کاخ‌ها، گردشگاه‌ها، بازارها، مساجد و عمارت‌های عظیم در آن ایجاد شد. این شکوه و عظمت تا دوران معتمد عباسی (حکومت ۲۵۶ – ۲۷۹ ق) ادامه داشت تا اینکه وی پایتخت را به بغداد بازگرداند.

احضارامام هادى به سامرا

متوکل وقتي ازحضورامام هادى درمدينه احساس خطركرددر سال  ۲۳۳ ق  مصمم شد تا امام  را از مدینه به سامرا منتقل كند. علت این امر را رسیدن گزارش‌هایی حاکی از گرایش مردم به اهل البيت ذکر کرده‌اند. متوکل امام هادی (ع) را از مدینه اول به بغداد و سپس به سامرا آورد و ۲۰ سال و ۹ ماه ازاواخرعمرأنحضرت در سامرا ساکن بود تا اینکه همان‌جا در زمان حکومت معتز مسموم ورحلت كرد و در همان‌جا بخاك سپرده شد.

امام حسن عسکری (ع) نیز به همراه پدرش در سال ۲۳۳ ق/۸۴۷ م در یک‌سالگی به سامرا آورده شد و تا پایان عمر شریفشان در همان‌جا بود. امام عسکری (ع) در ۱ ربیع‌الاول سال ۲۶۰ ق بیمار شد و در هشتم همان ماه، در سن ۲۸ سالگی در (سامرا) درگذشت و در خانه‌ای که پدرش دفن شده بود، مدفون شد. طبرسی (متوفای ۵۴۸ ق) می‌نویسد: بیشتر اصحاب ما (علمای شیعه) بر این باورند که علت درگذشت امام عسکری (ع)، مسمومیت بوده است.

حوزه علمیه سامرا

تاریخ تشیع در طول بیش از هزار سال گذشته، نشان می‌دهد که شهر سامرا در بیشتر این مدت شهری سنی‌نشین بوده است. در سال شعبان ۱۲۹۰ ق. آیت‌الله سید محمدحسن شیرازی معروف به «میرزای شیرازی» از مراجع تقلید شیعه، باهدف احیای حضور پیروان اهل‌بیت (ع)، به شهر سامرا کوچ کرد و با دائر کردن حوزه‌ای علمیه در این شهر، تلاش کرد شیعیان را به سامرا بازگرداند و سامرا را به شهری شیعی تبدیل کند. فتوای معروف تحریم تنباکو نیز در مدت اقامت میرزا در سامرا صادر شد و علمای بزرگی در این حوزه تربیت شدند، مانند سی حسن صدر، سید محسن امین، محمدجواد بلاغی، آقابزرگ تهرانی.

چگونه شهرشیعه به شهرسنی تبدیل شد؟

پس‌ازاینکه میرزای شیرازی در سال ۱۳۱۲ ق. در سامرا دار فانی را وداع گفت، شیعیان هم کم‌کم سامرا را ترک کرده و به سمت دیگر شهرهای شیعه‌نشین به‌ویژه در جنوب عراق یعنی کربلای معلا و نجف اشرف کوچ کردند. بر همین اساس، سامرا آرام‌آرام به یک شهر سنی‌نشین تبدیل شد. در دوران چند دهه از حکومت رژیم منحله حزب بعث، تقریباً همه شیعیان  سامرا راترك كردند.

ماجرای جالب استقرار  آیة الله العظمی میرزا سید محمد حسن شیرازی در شهر سامرا 

آیة الله العظمی حاج میرزای محمد حسن شیرازی – سال 1287 هجری به زیارت خانه خدا مشرف شد و در این سفر قصد اقامت در مدینه منوره را داشت که میسر نشد و به نجف اشرف بازگشت سپس قصد نمود تا در مشهد  اقامت نماید ولی ممکن نشد بالاخره در شعبان 1290 هجری به شهر مقدس سامرا مهاجرت نمود با هجرت میرزای شیرازی به سامرا حوزه علمیه این شهر پس از گذشت سالهای متمادی مرکز اسلام و بزرگ دانشگاه علوم اسلامی شیعه امامیه گردید.

علامه محقق شیخ آقا بزرگ تهرانی دانش پژوهان مکتب میرزای شیرازی را که به تحصیل و تحقیق مشغول بودند بالغ بر سیصد و هفتاد نفر نام برده است.

مكتب سامرا
میرزای شیرازی مدرسه علمیه‌ای به نام مدرسه میرزا تاسیس کرد که دویست طلبه در آن ساکن بودند. همچنین کاروانسراهایی برای زائران و مسافران، یک حسینیه و دو حمام برای مردان و زنان بنا کرد. به دستور او بر روی دجله پلی نصب، و بازار بزرگ و خانه‌های بسیاری ساخته شد. در نتیجه فعالیت‌های عمرانی میرزای شیرازی، سامرا که تا آن زمان روستای کوچکی با خانه‌های گِلی بود، به شهری آباد تبدیل شد.

سید محمدحسن حسینی شیرازی (۴ اردیبهشت ۱۱۹۴ شیراز-وفات  ۱۵ بهمن ۱۲۷۳ سامرا) مشهور به میرزای شیرازی و میرزای مجدد، مرجع تقلید شیعه ایرانی (مرجعیت عام شیعیان در سال ۱۲۴۳) و صاحب حکم تحریم تنباکو بود.

پس از فوت مرجع عام شیعه مرتضی انصاری شوشتری در سال ۱۲۴۳ مرجعیت عام شیعه به او منتقل شد و نزدیک به ۳۰ سال در این مقام به رفع مشکلات مردم و اداره حوزه‌های علمیه مشغول بود. سید محمدحسن حسینی شیرازی مرجع عام شیعه در سن ۸۲ سالگی در سامرا در اثر مسمومیت درگذشت. آرامگاه او در یکی از حجرات صحن حرم علی بن ابی‌طالب در شهر نجف قرار دارد.

                                                               ***

مزار حكيمه خاتون و سه قبر ديگر به ترتيب از چپ به راست يا پايين به بالا متعلق به امام علي النقي (عليه السلام)، امام حسن عسكري (عليه السلام) و نرجس خاتون، مادر امام زمان (عج) است؛ در حقيقت جهت قبله از راست به چپ بوده و مرقد مطهر امام بزرگتر رو به قبله و در ابتدا قرار گرفته، پشت سر ايشان امام بعدي؛ امام حسن عسكري (عليه السلام)، در پايين پاي ايشان حكيمه خاتون، دختر امام جواد (عليه السلام)، خواهر امام هادي (عليه السلام) و عمه امام حسن عسكري (عليه السلام) و بعد از قبر امام دهم، مزار همسر گرامي ايشان نرجس خاتون قرار دارد.
نرجس خاتون
نرجس خاتون، مادر بزرگوار حضرت ولي عصر(عج)، در 260 ق از دنيا رفت و در كنار قبر دو امام بزرگوار، داخل ضريح آن‌ها، به خاك سپرده شد. اين بانوي بزرگوار فرزند شيوعا، پسر قيصر روم، بود كه به عنوان كنيز به سامراء آمد و حكيمه خاتون او را به امام حسن عسكري بخشيد. نام اين بانو در روم « مليكا » بود و از نسب مادري به شمعون و همچنين حواريين حضرت مسيح مي‌رسيد. پس از پذيرش اسلام نام وي به « نرجس » تغيير يافت اما به نام‌هاي ديگري چون ريحانه، سوسن و صيقل نيز ناميده مي‌شد. اين بزرگوار پس از فوت، در خانه امام حسن عسكري در محل سكونت خويش، كنار امام دفن شد كه اكنون داخل ضريح مطهر امامين و پشت سر آن‌ها قرار دارد.
حكيمه خاتون
حكيمه خاتون، دختر بزرگوار امام جواد(ع) و عمه امام حسن عسكري(ع)، در دوران غيبت صغري به عنوان وكيل و نماينده حضرت مهدي (عج) بود. به هنگام رحلت امام جواد(ع)، او كه كودكي بيش نبود، تحت سرپرستي امام هادي(ع) قرارگرفت و در زهد و تقوا سرآمد زنان عصر خود شد. از افتخارات اين بانوي بزرگوار تربيت و سرپرستي نرجس خاتون، مادر امام زمان (عج)، بود. وي در 274ق وفات يافت و داخل خانه امام هادي(ع) دفن شد. اين بانو را در سمت پايين پاي امام عسكري (ع) و امام هادي (ع) به خاك سپردند .

 مرقد سيد محمد 

سيد محمد فرزند بزرگوار امام علي النقي عليه السلام است كه در سال 252 هـ.ق درگذشت و مرقد ايشان در شهر بلد در جاده اصلي كاظمين ـ سامرا و در فاصله هشت فرسنگي شهر سامرا قرار دارد. اين امامزاده مورد احترام فراوان شيعيان عراق بوده و آنان را نسبت به وي اعتقادي عظيم است و معمولاً تمامي كساني كه به زيارت امامان معصوم سامرا مي‌روند، به زيارت اين جناب نيز نائل مي‌گردند. كرامات بسياري از اين بزرگوار نقل شده است و در بزرگواري ايشان همين بس كه ايشان قابليت و صلاحيت امامت را داشتند و فرزند بزرگ امام هادي عليه السلام بودند و در فوت او، حضرت امام حسن عسكري عليه السلام گريبان خود را چاك نمود و شيخ نوري اعتقاد عظيمي به زيارت آن بزرگوار داشته و در تعمير بقعه و ضريح مباركش سعي نمود.

كتيبه‌اي بدين صورت بر ضريح شريفش نوشته شده است: «هذا مرقد السيد الجليل ابي جعفر محمد بن الامام ابي الحسن علي الهادي عليه السلام عظيم الشأن جليل القدر كانت الشيعه تزعم انه الامام بعد ابيه عليه السلام فلما توفي نص ابوه علي اخيه ابي محمد الزكي و قال له احدث الله شكراً فقد احدث فيك امراً خلفه ابوه في المدينه طفلاً و قدم عليه في سامرا مشتداً و نهض الي الرجوع الي الحجاز ولمّا بلغ بلد علي تسعه فراسخ مرض و توفي و مشهده هناك ولما توفي شق ابومحمد عليه ثوبه و قال في جواب من عابه عليه قد شق موسي علي اخيه هارون و كانت وفاته في حدود اثنين و خمسين بعد المأتين» يعني اين مرقد سيد جليل ابوجعفر محمد فرزند امام هادی علیه السلام است كه فردي عظيم‌الشأن است و شيعيان را اين گمان بود كه او پس از امام هادي علیه السلام به امامت خواهد رسيد و چون درگذشت امام هادي عليه السلام بر امامت حسن عسكري عليه السلام اشاره فرمود، هنگامي كه امام هادي عليه السلام از مدينه به سامرا مي‌رفت. سيد محمد كودكي بيش نبود و بعدها چون به بلوغ رسيد راهي سامرا شد و چندي در سامرا بود تا آن كه تصميم گرفت به مدينه برگردد و چون نه فرسنگي از سامرا دور شد و به بلد رسيد در همين جا بيمار شده و درگذشت و چون اين خبر به امام حسن عسكری عليه السلام رسيد از شدت اندوه گريبان خود را چاك كرد و چون بر اين كار او خرده گرفتند. فرمود: كه حضرت موسی علیه السلام نيز در مرگ برادرش هارون گريبان خود را پاره كرد.

حديثه، ام العسكري
مادر حضرت امام حسن عسكري(ع) را به سبب آن كه جده امام زمان است به – جدّه – ياد كرده‌اند. نام‌هاي اين زن با تقوا و زاهد، حديث، حديثه، سوسن، سليل و ريحانه بوده است. در متون از وي با عنوان وكيل  يا  نماينده حضرت مهدي(عج)  ياد شده است. زيرا شيعيان از حكيمه خاتون، عمه امام حسن عسكري(ع)، در زمان غيبت صغري سؤال كردند كه اينك به چه كسي رجوع كنند. ايشان گفت:  به جدّه  ؛ يعني مادر ابي محمد(ع). مادر امام حسن(ع) تا 262 ق زنده بود. او را پس از فوت در آستان عسكريين، در خانه مسكوني خود، به خاك سپردند.
حسين بن علي
حسين فرزند امام هادي(ع) و برادر امام حسن عسكري(ع) است. او و امام حسن عسكري را « سبطين » مي‌خواندند. حسين به امامت برادر خود، امام حسن عسكري(ع)، ايمان داشت و از پيروان او بود. وي را از عابدان و زاهدان زمان خود دانسته‌اند. گويند صداي حضرت حجت شبيه صداي عمويش حسين بود. اين بزرگوار در پايين پاي مبارك امام هادي(ع) و عسكري(ع) دفن شده است.
ابوعبدالله جعفر بن علي
ابو عبدالله جعفر فرزند امام علي النقي(ع) است. او را پس از فوت، در خانه پدرش، همان جا كه امام هادي دفن است، به خاك سپردند.
سمانه بنت علي
سمانه يا سمانه مغربيه، مادر امام هادي(ع)، ملقب به  ام الفضل  و  سيده ، از زنان فاضل و زاهد روزگار بود كه بيشتر روزها را روزه داشت و شب‌ها به نيايش مي‌پرداخت. او در خانه امام هادي(ع) از دنيا رفت و درهمان جا، كنار فرزندش، دفن شد.
ابوهاشم جعفري
داوود بن قاسم فرزند اسحاق بن عبدالله بن جعفر بن ابي طالب و از نواده‌هاي جعفر طيار است. قبر او در داخل ضريح و آستان عسكريين قرار دارد. اين بزرگوار از مادر به محمد بن ابي بكر نسب مي‌برد زيرا مادرش، ام حكيم، دختر قاسم بن محمد بن ابي بكر است. او محضر پنج امام را درك كرد و از ياران امام رضا(ع)، امام جواد(ع)، امام هادي(ع) و امام عسكري(ع) شمرده شده است.

ابو اسحاق ابراهيم بن عباس بن محمد بن صول، معروف به صولي كاتب، از نويسندگان و انديشمندان قرن دوم هجري است كه در سامراء خاك شده است.
ابن سكيت (186ق ـ 244 ق)
ابو يوسف يعقوب بن اسحاق اهوازي، معروف به ابن سكيت، از اصحاب و ياران امام جواد(عليه السلام) و امام هادي است. او در عصر متوكل به شديد ترين وجهي به دستور خليفه به قتل رسيد و زبان او، كه به ستايش امام علي(عليه السلام) و دو فرزندش از كام بيرون آمده بود، به دست دژخيمان خليفه براي هميشه از كام برآمد. ابن سكيت اهل علم و شعر و ادب و مورد اعتماد امامان شيعه بود.
نجاشي (372ق ـ 450 ق)
ابوالعباس احمد بن عباس بن محمد، صاحب تأليف مشهور رجال، در مطير آباد، نزديك سامراء دفن شده است. او از رجال شناسان برجسته شيعه و مورد اعتماد عالمان شيعي بود و كتابش به نام خود او معروف است.
شيخ رضا همداني (1250 ق ـ 1322 ق)
علامه شيخ رضا فرزند شيخ هادي همداني نجفي از مراجع تقليد قرن سيزدهم هجري و صاحب تأليفاتي در فقه و اصول از جمله مصباح الفقيه است. او را در رواق سمت پايين پاي عسكريين دفن كرده اند.
زرقاني شيرازي ( ف 1310 ق)
شيخ محمد حسين زرقاني شيرازي، از عالمان بزرگ شيراز و از شاگردان ميرزاي شيرازي بزرگ در زاويه صحن مقدس عسكريين، نزديك پنجره هاي سرداب مطهر دفن است.
آن بزرگوار به هنگام ساختن حسينيه اي در سامراء، به داخل چاه آب آن افتاد و فوت كرد. علت اين حادثه روشن نيست. 
سيد محمد شريف (ف 1322 ق)
سيد محمد شريف بن محمد طاهر حسيني تويسركاني از عالمان و رجال صاحب تأليف قرن چهاردهم هجري در رواق شرقي حرم به خاك سپرده شده است. 
نوري ايلكايي (ف 1320 ق)
شيخ ابراهيم كبير نوري ايلكايي عالم، فقيه و از شاگردان ميرزاي شيرازي بزرگ و ميرزا محمد تقي شيرازي است. قبر او در رواق غربي، پايين پاي مبارك امامين، قرار دارد.
حاج ميرزا محمد حسين شيرازي (ف 1338 ق)
حاج ميرزا محمد حسين فرزند ميرزا خليل الله شيرازي از عالمان مهاجر به سامراء و شاگرد ميرزاي شيرازي بزرگ بود و در فقه تبحر داشت. او را در رواق حرم به خاك سپردند.
سيد حسن كليددار (ف 1345 ق)
سيد حسن كليددار فرزند سيد رضا، از كليدداران و متوليان آستان مقدس، در رواق مطهر امامين دفن شده است.

حرم شريف امامان هادي و عسكري عليهما السلام در سامرا، قريب 13 بار در طول تاريخ تخريب شده ومجددا توسط محبان اهل بيت(ع) تجديد بنا شده است.

سامرادرطول ادواردسنخوش تغييروتحول شده است مهمترين تحولات  جغرافياي سياسي  

پس از اینکه میرزای شیرازی در سال ۱۳۱۲در سامرا دارفانی را وداع گفت، شیعیان هم کم‌کم سامرا را ترک کرده و به سمت دیگر شهرهای شیعه نشین به ویژه در جنوب عراق یعنی کربلای معلی و نجف اشرف کوچ کردند. 

بر همین اساس، سامرا آرام آرام به یک شهر سنی نشین تبدیل شد. در دوران چند دهه از حکومت رژیم منحله حزب بعث، تقریبا حضور شیعیان در سامرا به صفر درصد رسید. 

هشت خلیفه عباسی كه در سامرا حکومت کردند 

  • معتصم (۲۱۸ – ۲۲۷ق)
  • واثق (۲۲۷ – ۲۳۲ق)
  • متوکّل (۲۳۲ – ۲۴۷ق)
  • منتصر (۲۴۷ – ۲۴۸ق)
  • مستعین (۲۴۸ – ۲۵۲ق)
  • معتزّ (۲۵۲ – ۲۵۵ق).
  • مهتدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق)
  • معتمد (۲۵۶ – ۲۷۹ق)

برچسب‌ها, , , , , , ,

پاسخ دهید